Ngày 24/07/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 109/2026/TT-BTC quy định về quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế. Văn bản này có hiệu lực từ ngày ký, gồm 5 chương và 18 điều, thay thế hoàn toàn Thông tư số 10/2021/TT-BTC (gồm 6 chương và 32 điều).
Thông tư 109/2026/TT-BTC mang đến những cải cách hành chính mang tính bước ngoặt, chuyển dịch từ phương thức quản lý tiền kiểm sang quản lý theo phương thức rủi ro và chế độ hậu kiểm. Dưới đây là phân tích chi tiết 10 điểm mới lớn nhất mà các doanh nghiệp, đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân hành nghề cần lưu ý.
1. Mở Rộng Đối Tượng Áp Dụng Cho Hộ Và Cá Nhân Kinh Doanh
Thông tư 109/2026/TT-BTC chính thức bổ sung hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế vào nhóm đối tượng áp dụng bên cạnh các công ty đại lý thuế truyền thống. Quy định này giúp chuẩn hóa toàn bộ các chủ thể đang cung cấp dịch vụ tư vấn, làm thủ tục thuế trên thị trường, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch.
2. Thay Đổi Cơ Chế Đánh Giá Năng Lực Nghiệp Vụ Chuyên Môn
Cơ chế “thi cấp chứng chỉ hành nghề” trước đây đã được đổi mới thành “đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế” với nhiều điểm nới lỏng tạo điều kiện cho người dự thi:
- Bỏ điều kiện thời gian công tác: Không còn yêu cầu bắt buộc phải có đủ 36 tháng thời gian công tác thực tế như trước.
- Tiêu chuẩn văn bằng: Giữ nguyên các điều kiện cơ bản về năng lực hành vi dân sự và bằng đại học. Đối với người có bằng đại học chuyên ngành khác, chỉ cần tích lũy >=70% tổng số tiết học/môn học về kinh tế, tài chính, kế toán, kiểm toán, thuế…
- Cắt giảm thủ tục: Đơn giản hóa toàn bộ hồ sơ đăng ký dự thi và cho phép nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử.
3. Chuyển Giao Việc Tổ Chức Đánh Giá Năng Lực Cho Hội Nghề Nghiệp
Cơ quan thuế không còn trực tiếp đứng ra tổ chức thi cấp chứng chỉ. Nội dung đánh giá năng lực được bổ sung thêm kiến thức kế toán áp dụng cho hộ/cá nhân kinh doanh. Đặc biệt, việc tổ chức đánh giá năng lực được chuyển giao hoàn toàn từ cơ quan thuế sang các tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế (được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép thành lập).
4. Ngừng Cấp Vĩnh Viễn Chứng Chỉ Hành Nghề Thuế
Thông tư 109/2026/TT-BTC bỏ hẳn các thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ hành nghề và công khai quyết định thu hồi chứng chỉ. Đối với các chứng chỉ hành nghề đã được cấp theo Thông tư 117 và Thông tư 10 trước đây, pháp luật vẫn công nhận giá trị pháp lý tương đương như việc đáp ứng năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế theo quy định mới.
5. Tập Trung Quản Lý Vào 3 Trụ Cột Chính
Nội dung quản lý nhà nước đối với dịch vụ làm thủ tục về thuế theo Thông tư mới được cô đọng vào 3 nhóm nội dung trọng tâm:
- Đánh giá năng lực chuyên môn nghiệp vụ.
- Cập nhật kiến thức của người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
- Kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
6. Cập Nhật Kiến Thức Kinh Doanh Dịch Vụ Thuế Linh Hoạt
- Đối tượng: Mở rộng cho toàn bộ người tham gia hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế (bao gồm cả chủ hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh).
- Thời lượng: Giữ nguyên tối thiểu 24 giờ/năm (tối đa 4 giờ/buổi, 8 giờ/ngày); cho phép học linh hoạt theo hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến.
- Đơn vị tổ chức: Được sắp xếp lại gồm tổ chức xã hội nghề nghiệp về đại lý thuế, các trường đại học, cao đẳng, học viện, và cơ sở bồi dưỡng cán bộ có chuyên ngành đào tạo về thuế.
7. Mở Rộng & Thay Đổi Phương Thức Kiểm Tra Dịch Vụ Thuế
Đối tượng kiểm tra được mở rộng bao gồm đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh dịch vụ thuế. Cơ quan thuế trực tiếp thực hiện kiểm tra hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế kết hợp chung với các kỳ kiểm tra thuế. Trình tự và thủ tục xử lý vi phạm thực hiện theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thanh tra, kiểm tra.
8. Cắt Giảm Tối Đa Thủ Tục Quản Lý Nhân Viên Đại Lý Thuế
Thông tư 109 bãi bỏ hoàn toàn các nhóm thủ tục hành chính rườm rà:
- Bỏ toàn bộ nhóm thủ tục đăng ký hành nghề, thông báo đủ điều kiện hành nghề, cập nhật thông tin, đình chỉ và chấm dứt hành nghề đối với nhân viên đại lý thuế.
- Bỏ nhóm thủ tục cấp, cấp lại, đình chỉ, thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế.
- Chuyển trách nhiệm báo cáo tình hình hoạt động cho đại lý thuế và người nộp thuế tự kê khai, chịu trách nhiệm.
9. Áp Dụng Phương Thức Quản Lý Rủi Ro Và Chế Độ Hậu Kiểm
Thay vì thắt chặt cơ chế kiểm soát đầu vào (tiền kiểm), Thông tư mới chuyển sang áp dụng phương thức quản lý rủi ro dựa trên dữ liệu ngành thuế. Tăng cường chế độ hậu kiểm giúp nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo tính tự giác và tuân thủ pháp luật của các đơn vị cung cấp dịch vụ.
10. Hiệu Lực Thi Hành & Quy Định Chuyển Tiếp
- Hiệu lực: Thông tư có hiệu lực từ ngày 24/07/2026 và thay thế Thông tư 10/2021/TT-BTC.
- Quy định chuyển tiếp: Nhân viên đại lý thuế đang hoạt động trước ngày Thông tư có hiệu lực được tiếp tục hành nghề đến hết ngày 31/12/2026 mà không bắt buộc phải chứng minh số giờ cập nhật kiến thức. Tuy nhiên, từ năm 2027 trở đi, bắt buộc phải tuân thủ cập nhật kiến thức theo quy định tại Chương III Thông tư 109/2026/TT-BTC.
Tóm Lược Mục Tiêu Thông Tư 109/2026/TT-BTC
Thông tư 109/2026/TT-BTC hướng tới 4 mục tiêu chính: Quản lý chặt chẽ — Đơn giản hành chính — Nâng cao năng lực chuyên nghiệp — Tăng hiệu quả tuân thủ. Đây là bước đi quan trọng góp phần hiện đại hóa ngành thuế và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp, hộ kinh doanh dịch vụ thuế tại Việt Nam.
Lời cảm ơn từ STAX
STAX chân thành cảm ơn Quý khách hàng, Quý đối tác và toàn thể đội ngũ nhân sự đã luôn tin tưởng và đồng hành trong suốt chặng đường vừa qua. Sự công nhận hôm nay sẽ là động lực để STAX tiếp tục hoàn thiện dịch vụ, nâng cao chất lượng chuyên môn và mang đến nhiều giá trị hơn cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
STAX – Tuân thủ để phát triểnComply to Grow
CÔNG TY TNHH TƯ VẤN & GIẢI PHÁP THUẾ STAX
Địa chỉ: Số 2A, Đường số 7, KP Long Bửu, Phường Long Bình, TP. Hồ Chí MinhMob.: (+84) 0898 132 192
Mail: info@stax.com.vn
Website: www.stax.com.vn
