Mục lục:

Quy Định Tỷ Giá Ghi Sổ Theo Thông Tư 99/2025/TT-BTC: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Doanh Nghiệp

Trong bối cảnh giao dịch thương mại quốc tế phát sinh thường xuyên, việc xác định và hạch toán chính xác tỷ giá ngoại tệ đóng vai trò then chốt đối với công tác kế toán doanh nghiệp. Căn cứ vào nội dung Tài khoản 413 Phần II Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, Bộ Tài chính đã ban hành các quy định cụ thể hướng dẫn doanh nghiệp xác định tỷ giá ghi sổ đối với các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ. Bài viết này từ STAX sẽ giúp bạn nắm vững toàn bộ quy định về tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng như các nguyên tắc kế toán bắt buộc đi kèm.

1. Quy định về tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là gì?

Theo quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, tỷ giá ghi sổ trong kế toán doanh nghiệp bao gồm hai loại chính:

Tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh.
Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền.

Việc lựa chọn áp dụng phương pháp tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh hay tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền phụ thuộc trực tiếp vào đặc điểm hoạt động kinh doanh và yêu cầu quản lý các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ của từng doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần căn cứ vào quy mô và tần suất giao dịch ngoại tệ để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất nhằm phản ánh trung thực tình hình tài chính.

2. Chi tiết 02 phương pháp xác định tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh

Tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh là tỷ giá được xác định khi doanh nghiệp thực hiện thu hồi các khoản nợ phải thu, các tài sản khác hoặc khi thanh toán các khoản nợ phải trả bằng ngoại tệ.

Phương pháp này được xác định cụ thể theo hai trường hợp giao dịch:

Khi chưa phát sinh việc đánh giá lại: Tỷ giá được xác định theo tỷ giá giao dịch thực tế cụ thể tại từng thời điểm đã phát sinh giao dịch.
Khi đã phát sinh việc đánh giá lại: Tỷ giá được xác định theo tỷ giá đã được đánh giá lại cuối kỳ trước của từng đối tượng cụ thể.

Tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền

Bên cạnh phương pháp đích danh, tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền là tỷ giá được xác định trên cơ sở trung bình giữa giá trị đã quy đổi ra đơn vị tiền tệ trong kế toán theo tỷ giá giao dịch thực tế phát sinh đối với bên Nợ các tài khoản tiền, nợ phải thu, tài sản khác hoặc bên Có các tài khoản nợ phải trả chia cho tổng số lượng nguyên tệ tồn đầu kỳ và số lượng nguyên tệ tăng trong kỳ của từng đối tượng.

Về thời điểm tính toán, doanh nghiệp có thể linh hoạt xác định tỷ giá ghi sổ bình quân gia quyền tại thời điểm cuối kỳ hoặc tại từng thời điểm thanh toán.

3. Quy định về theo dõi sổ kế toán chi tiết các khoản mục ngoại tệ

Để phục vụ công tác quản lý tài chính và lập báo cáo chính xác, Thông tư 99/2025/TT-BTC yêu cầu doanh nghiệp đồng thời phải theo dõi trên sổ kế toán chi tiết về cả số lượng nguyên tệ và giá trị đã quy đổi ra đơn vị tiền tệ trong kế toán.

Quy định này áp dụng bắt buộc đối với tất cả các tài khoản thuộc khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ, bao gồm:

Tiền mặt.
Tiền gửi không kỳ hạn.
Tiền đang chuyển.
Các khoản nợ phải thu và nợ phải trả.
Các tài khoản khác là khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ.

Lưu ý quan trọng: Doanh nghiệp phải tính riêng tỷ giá ghi sổ cho từng loại tiền, từng tài sản (tiền mặt, tiền gửi không kỳ hạn,…), từng đối tượng công nợ (Khách hàng X, Người bán Y,…) và từng loại nguyên tệ khác nhau (USD, EUR, JPY,…).

4. Các nguyên tắc và yêu cầu kế toán liên quan doanh nghiệp cần tuân thủ

Khi hạch toán tỷ giá ghi sổ, doanh nghiệp đồng thời phải tuân thủ các nguyên tắc và yêu cầu kế toán nền tảng được quy định tại Luật Kế toán 2015.

Nguyên tắc kế toán cốt lõi (Điều 6 Luật Kế toán 2015)

Ghi nhận ban đầu theo giá gốc: Tài sản và nợ phải trả được ghi nhận ban đầu theo giá gốc. Sau ghi nhận ban đầu, những tài sản hoặc nợ phải trả có giá trị biến động thường xuyên theo giá thị trường và xác định được đáng tin cậy sẽ được ghi nhận theo giá trị hợp lý tại thời điểm cuối kỳ lập báo cáo tài chính.
Tính nhất quán: Các quy định và phương pháp kế toán đã chọn phải được áp dụng nhất quán trong kỳ kế toán năm; nếu có thay đổi phải giải trình chi tiết trong báo cáo tài chính.
Phản ánh trung thực, cẩn trọng: Đơn vị kế toán phải phản ánh khách quan, đầy đủ, đúng thực tế và đúng kỳ phát sinh. Phương pháp đánh giá tài sản và phân bổ thu chi phải được thực hiện thận trọng, không làm sai lệch kết quả kinh doanh.
Tôn trọng bản chất hơn hình thức: Việc lập và trình bày báo cáo tài chính phải bảo đảm phản ánh đúng bản chất của giao dịch hơn là hình thức hay tên gọi của giao dịch.

Yêu cầu kế toán bắt buộc (Điều 5 Luật Kế toán 2015)

Phản ánh đầy đủ, kịp thời, rõ ràng, chính xác thông tin, số liệu vào chứng từ, sổ kế toán và báo cáo tài chính.
Phản ánh trung thực, khách quan hiện trạng và bản chất sự việc.
Thông tin kế toán phải liên tục từ khi phát sinh đến khi kết thúc hoạt động, số liệu kỳ này phải kế tiếp số liệu kỳ trước.
Sắp xếp thông tin có hệ thống để có thể so sánh và kiểm chứng được.

5. Giải pháp hạch toán ngoại tệ và tư vấn kế toán cùng STAX

Xử lý các nghiệp vụ ngoại tệ đòi hỏi sự tỉ mỉ trong việc theo dõi từng loại nguyên tệ và đối tượng công nợ. Việc hạch toán sai tỷ giá ghi sổ có thể dẫn đến chênh lệch sổ sách, ảnh hưởng trực tiếp đến Báo cáo tài chính và nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

STAX đồng hành cùng các doanh nghiệp mang đến giải pháp kế toán – thuế chuyên nghiệp:

Consult & tư vấn lựa chọn phương pháp tỷ giá ghi sổ tối ưu theo Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Hướng dẫn và hỗ trợ chuẩn hóa sổ sách kế toán chi tiết nguyên tệ cho từng tài khoản ngoại tệ.
Rà soát, kiểm tra tính hợp lý của các khoản chênh lệch tỷ giá phát sinh trong kỳ.

6. Lời kết

Hiểu và áp dụng đúng quy định tỷ giá ghi sổ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong quản trị dòng tiền ngoại tệ và đảm bảo tính tuân thủ pháp lý. Nếu quý doanh nghiệp cần hỗ trợ chuyên sâu về hạch toán kế toán hoặc tư vấn thuế, hãy liên hệ ngay với STAX để được hỗ trợ tận tình!

Lời cảm ơn từ STAX

STAX chân thành cảm ơn Quý khách hàng, Quý đối tác và toàn thể đội ngũ nhân sự đã luôn tin tưởng và đồng hành trong suốt chặng đường vừa qua. Sự công nhận hôm nay sẽ là động lực để STAX tiếp tục hoàn thiện dịch vụ, nâng cao chất lượng chuyên môn và mang đến nhiều giá trị hơn cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

STAX – Tuân thủ để phát triển

Comply to Grow

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN & GIẢI PHÁP THUẾ STAX

Địa chỉ: Số 2A, Đường số 7, KP Long Bửu, Phường Long Bình, TP. Hồ Chí Minh
Mob.: (+84) 0898 132 192
Mail: info@stax.com.vn
Website: www.stax.com.vn