Toàn Cảnh Những Điểm Mới Đáng Chú Ý Của Nghị Định 144/2026/NĐ-CP Về Thuế GTGT

Nghị định 144/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 05/05/2026) mang đến nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT). Ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kế toán và kê khai thuế của các doanh nghiệp.

Dưới đây là nội dung tóm tắt những điểm mới nổi bật nhất, được trình bày dễ hiểu để các kế toán viên và chủ doanh nghiệp dễ dàng nắm bắt.

1. Bổ sung hàng loạt đối tượng KHÔNG chịu thuế GTGT

Nghị định mới đã mở rộng danh sách các nhóm hàng hóa, dịch vụ không phải chịu thuế GTGT, tập trung vào 3 nhóm chính:

• Nhóm Bảo hiểm: Bao gồm bảo hiểm con người (nhân thọ, sức khỏe, học sinh/sinh viên); bảo hiểm nông nghiệp (cây trồng, vật nuôi); bảo hiểm thủy sản (tàu thuyền, ngư cụ) và bảo hiểm hoạt động dầu khí tại vùng biển Việt Nam. Các hoạt động tái bảo hiểm cũng thuộc diện này.
• Nhóm Tài chính – Ngân hàng: Các hoạt động bán nợ (bán khoản phải thu, khoản phải trả) và bán chứng chỉ tiền gửi.
• Nhóm Tài nguyên, khoáng sản xuất khẩu: Các sản phẩm xuất khẩu là tài nguyên, khoáng sản thô (chưa qua chế biến) hoặc thuộc danh mục không khuyến khích/hạn chế xuất khẩu (theo Phụ lục I và II mới ban hành kèm Nghị định này).

2. Làm rõ quy định về Doanh thu và Hoa hồng đại lý

Nghị định 144/2026/NĐ-CP (sửa đổi Điều 9 và Điều 23) giúp doanh nghiệp xác định rõ ràng hơn về các khoản doanh thu tính thuế:

• Miễn thuế cho hoa hồng đại lý: Nếu doanh nghiệp làm đại lý bán các hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT, thì phần doanh thu hoa hồng nhận được cũng sẽ không phải chịu thuế. Điều này áp dụng tương tự cho hoa hồng môi giới dịch vụ bảo hiểm.
• Cách xác định tổng doanh thu: Tổng doanh thu bán ra sẽ bao gồm cả hàng hóa chịu thuế và không chịu thuế. Đối với kinh doanh vàng bạc, đá quý, doanh thu tính trên giá trị gia tăng (trừ trường hợp giá trị gia tăng âm).

3. Siết chặt điều kiện khấu trừ thuế với hàng mua trả chậm, trả góp

Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để tránh bị phạt hoặc loại trừ chi phí (sửa đổi Điều 26). Đối với các hóa đơn mua trả chậm, trả góp từ 05 triệu đồng trở lên, bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (phải chuyển khoản qua ngân hàng).

Quy trình xử lý khấu trừ thuế được quy định rõ như sau:

• Chưa đến hạn thanh toán: Doanh nghiệp vẫn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào bình thường căn cứ trên hợp đồng mua bán/phụ lục hợp đồng.
• Đã đến hạn nhưng chưa thanh toán chuyển khoản: Kế toán bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ tương ứng với phần giá trị chưa có chứng từ chuyển khoản vào đúng kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
• Đã thanh toán chuyển khoản bổ sung: Nếu sau khi đã điều chỉnh giảm, doanh nghiệp tiến hành thanh toán chuyển khoản ngân hàng hợp lệ, kế toán sẽ được phép kê khai và khấu trừ lại số thuế này vào kỳ tính thuế phát sinh chứng từ thanh toán.

4. Hiệu lực thi hành

• Nghị định 144/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 20/06/2026.
• Đồng thời, thay thế Phụ lục I và Phụ lục II của Nghị định 181/2025/NĐ-CP bằng các Phụ lục mới.

Lưu ý từ Stax: Việc nắm bắt kịp thời các thay đổi từ Nghị định 144/2026/NĐ-CP, đặc biệt là quy định bắt buộc về chuyển khoản ngân hàng đối với các khoản thanh toán trả chậm, sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu dòng tiền và tránh các rủi ro về thuế.

Nếu doanh nghiệp của bạn cần tư vấn chuyên sâu về cách áp dụng Nghị định này vào thực tế kỳ kế toán, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia tại stax.com.vn để được hỗ trợ tận tình!